Als je kat ineens buiten de kattenbak plast of begint te sproeien, is dat natuurlijk heel vervelend. Het is logisch om te denken dat je kat dit doet uit protest, stress of omdat er iets in huis veranderd is. Toch is het ontzettend belangrijk om altijd eerst aan de gezondheid van je kat te denken voordat je naar het gedrag kijkt.

Medische oorzaken komen vaak voor

Katten zijn meesters in het verbergen van pijn of ongemak. Dit is een overlevingsinstinct: in de natuur zouden ze een makkelijke prooi zijn als ze laten zien dat ze ziek zijn. Daardoor merk je als eigenaar vaak pas laat dat er iets mis is. Plassen buiten de bak of sproeien kan het eerste (en soms enige) signaal zijn dat je kat zich niet lekker voelt.

Veel medische problemen kunnen ervoor zorgen dat een kat de kattenbak niet meer gebruikt, zoals:

• Blaasontsteking
• Blaasgruis of blaasstenen
• Nierproblemen
• Suikerziekte (diabetes)
• Problemen met de schildklier
• Pijn bij het bewegen (bijvoorbeeld door artrose)
• Cognitieve achteruitgang bij oudere katten

Deze problemen kun je meestal niet zien aan de buitenkant. Ze zijn alleen op te sporen met urineonderzoek (en soms aanvullend bloedonderzoek).

Eerst gezondheidsproblemen uitsluiten

Daarom is het advies: laat altijd eerst een uitgebreid urineonderzoek doen bij de dierenarts als je kat buiten de bak plast of sproeit. Zo weet je zeker of er sprake is van een medisch probleem. Is je kat gezond? Dan kun je daarna samen met een gedragstherapeut op zoek naar een gedragsmatige oplossing.

Hoe werkt urineonderzoek?

De dierenarts vraagt je meestal om urine van je kat op te vangen en mee te nemen naar de kliniek. Lukt dat niet, dan kan de dierenarts zelf urine afnemen, bijvoorbeeld met een klein prikje in de blaas. Dat klinkt spannend, maar is voor je kat meestal nauwelijks pijnlijk en het gaatje sluit meteen weer.

De urine wordt onderzocht op onder andere:

• Ontstekingscellen (wijzen op blaasontsteking)
• Kristallen of gruis (blaasgruis of stenen)
• Bacteriën (infectie)
• Suiker (diabetes)
• Eiwitten (nierproblemen)
• De zuurgraad van de urine

Zo kan de dierenarts snel zien of er een lichamelijke oorzaak is voor het plasgedrag van je kat.

Waarom niet meteen naar het gedrag kijken?

Als je direct aan het gedrag gaat werken zonder medische oorzaken uit te sluiten, kun je het probleem zelfs verergeren. Een kat met pijn of een blaasontsteking kan niet “leren” om de bak weer te gebruiken. Pas als je zeker weet dat je kat gezond is, heeft een gedragsaanpak zin.

Samengevat

• Plassen buiten de bak of sproeien kan een teken zijn van ziekte.
• Katten laten pijn of ongemak vaak niet duidelijk zien.
• Urineonderzoek is de enige manier om veel medische oorzaken uit te sluiten.
• Eerst gezondheid, dan gedrag!

Heeft jouw kat plasproblemen? Maak dan altijd eerst een afspraak bij de dierenarts voor urineonderzoek. Zo help je je kat het beste en voorkom je veel frustratie voor jezelf!

En daarna? Kijk kritisch naar de kattenbak

Is je kat medisch gezond verklaard, maar blijft hij sproeien of naast de bak plassen? Dan ligt de oorzaak vaak bij de kattenbak zelf: de plek, de grootte, het grit of het onderhoud.

In de online cursus Mijn kat is onzindelijk, wat nu? leg ik stap voor stap uit wat katten nodig hebben om hun kattenbak wél prettig te gebruiken en waarom kleine aanpassingen vaak al een groot verschil maken. De cursus is bedoeld als praktische eerste stap voor katteneigenaren die onzindelijkheidsproblemen willen oplossen of voorkomen.

Lees hier meer over de cursus Mijn kat is onzindelijk, wat nu?.